Depresja - pytania i odpowiedzi

Podczas IV Edycji Ogólnopolskiej Kampanii FORUM PRZECIW DEPRESJI staraliśmy się odpowiedzieć na pytania dotyczące tej choroby nurtujące Polaków. Poniżej najczęściej pojawiające się zagadnienia wraz z odpowiedziami ekspertów w dziedzinie psychiatrii i psychologii, którzy wspierali Forum Przeciw Depresji 2010.

DEPRESJA – CHORUJE CIAŁO

Co dzieje się z ciałem chorego na depresję?
Depresja to nie tylko choroba dotycząca układu nerwowego. Choruje całe ciało. Bywa tak, że jednym z objawów depresji jest ból głowy, czy brzucha. Pacjenci skarżą się nie tylko na obniżony nastrój, ale mają również dolegliwości fizyczne.

Dlaczego kobiety chorują częściej na depresję? (Czy tak jest zawsze?) Czy depresja może mieć związek ze zmianami hormonalnymi?
Z danych statystycznych wynika, że kobiety częściej od mężczyzn zapadają na depresję. Również to one częściej szukają pomocy. Odgrywają tu rolę zarówno zmiany hormonalne, które wpływają na poziom neuroprzekaźników, jak i osobista wrażliwość kobiet. Dwa czynniki mają wpływ na zwiększoną zapadalność kobiet na depresją: kwestie społeczne, czyli wpływy zewnętrzne i rola kobiet w społeczeństwie oraz aspekt biologiczny, czyli problem mózgu, który nie potrafi sobie radzić z obciążeniami.

Czy depresja jest dziedziczna?
Depresja ma podłoże genetyczne. Jeśli oboje rodziców cierpi na depresję, to dla dziecka wzrasta o 50% szansa na zachorowanie.

Czy depresji jest więcej teraz czy kiedyś?
Badania pokazują, że w każdej dekadzie depresja występuje coraz częściej. Coraz częściej zapominamy o tym, jakie są nasze potrzeby, nakładamy na siebie zbyt wiele obowiązków, a gdy nasz organizm mówi stop, może pojawić się depresja. Wiele elementów może przyczynić się do rozwoju depresji: stres życia codziennego, poważne wydarzenia życiowe, uraz. Wpływają one na neurobiologiczne podłoże depresji. Z drugiej strony depresja może dotknąć każdego niezależnie od poważnych wydarzeń życiowych.

Czy są kraje, w których depresja występuje częściej?
Polska nie wyróżnia się na tle innych krajów, jeśli chodzi o częstość zachorowań na depresję. W 2005 roku ponad 250 tysięcy osób z zaburzeniami nastroju zgłosiło się do Poradni Zdrowia Psychicznego w naszym kraju. Najnowsze badania pokazują, że istnieją kraje, w których depresja występuje częściej, jednak wszędzie na świecie stanowi ona ogromy problem nie tylko medyczny, ale i społeczny. Depresja oznacza niesprawność zawodową i wypadanie z roli zawodowej wielu osób, co prowadzi do strat społecznych i ekonomicznych.

DEPRESJA – RYTMY DOBOWE, SEN, SEKS

Dlaczego rano czujemy się gorzej a wieczorem lepiej? – światło i depresja, sen i depresja
Depresję odczuwamy i przeżywamy w dzień. Gdy zapada zmrok czujemy się lepiej - obniżony nastrój ustępuje. W depresji obniżony nastrój podlega zmianom dobowym, rano jest zdecydowanie gorszy, a wraz z dniem ulega polepszeniu, odwrotnie jak u człowieka zdrowego. Dowodzi to twierdzeniu, że u podstaw depresji leża zaburzone rytmy okołodobowe. Od strony psychologicznej zjawisko to można zinterpretować następująco: rano stoją przed nami zadania całego dnia, a wieczorem, gdy się już z nimi uporamy, możemy odetchnąć.

Czy na depresję chorujemy częściej latem czy zimą?
Nie ma jednoznacznych dowodów na to, że w lecie jest mniej depresji. Jednak zimną wzrasta ilość zachorowań, ponieważ nasz organizm reaguje na bodźce wynikające ze zmniejszonego dopływu światła. Ludzkie ciało broni się przed obniżonym nastrojem dzięki udziałowi zegara biologicznego - jest on sprzężony z produkcją neuromediatorów, które regulują nasz rytm dobowy. Istnieje związek między zaburzeniami naturalnego rytmu dobowego a depresją.

Czy leki antydepresyjne działają „od razu”? Czy można je przyjmować doraźnie?
Leki przeciwdepresyjne działają od razu - od razu wpływają na metabolizm komórek, jednak efekt leczenia widoczny jest dopiero po 3-4 tygodniach. Wśród leków przeciwdepresyjnych wyróżnia się takie, których efekt terapeutyczny widoczny jest dla pacjenta szybciej oraz takie, na których efekty musimy czekać dłużej. Często czas oczekiwania na efekty zniechęca pacjentów do stosowania leków, wymaga od nich cierpliwości. Faza ostrego leczenia trwa nawet do 12 tygodni. Dopiero po 6 miesiącach następuje widoczna poprawa. Jeśli depresja nawraca należy przyjmować leki nawet przez 5 lat, co zmniejsza ryzyko nawrotu choroby, ale nie gwarantuje, że depresji nie będzie.
Dlatego tak ważne jest kompleksowe leczenie depresji - leczenie farmakologiczne połączone ze wsparciem psychologa. Pacjent musi być nastawiony na "poszukiwanie pierwiastka zdrowia". Pomóc może Antydepresyjny Telefon Zaufania, którego celem jest wypełnić lukę społeczną - pomagać, wspierać i informować chorych i ich bliskich. Telefon daje takim osobom możliwość porozmawiania z lekarzem psychiatrą o tym, co robić, czego nie robić, jak przyczynić się do tego, żeby chora osoba skonsultowała się z lekarzem, jak ją wspierać. Często dzwonią osoby, które są bezradne, mają poczucie braku sensu życia i potrzebują uwagi drugiego człowieka.

Depresja a samobójstwo
Depresja to choroba przewlekła i śmiertelna. W Polsce jest tyle samo osób, które giną śmiercią samobójczą, co ofiar wypadków komunikacyjnych. Co trzecia osoba zaginiona choruje na depresję. Często już nigdy nie wraca do domu...

Depresja a seks
Istnieje oczywisty związek między aktywnością seksualną a depresją. Osoba, której brak chęci do życia, nie będzie także miała ochoty na seks. Spadek libido może też być efektem ubocznym niektórych leków przeciwdepresyjnych. Zaburzenia seksualne mogą też być przyczyną, a nie tylko skutkiem depresji.

DEPRESJA – CHORUJE DUSZA

Czy depresja jest chorobą mięczaków? Czy na depresję mogą chorować osoby, którym na pozór niczego nie brakuje?
Depresja najczęściej dotyka osób w wieku 35-55 lat. Mogą to być osoby, które nie akceptują swojego życia, nie są z niego zadowolona, ale też ci, którzy osiągnęli w życiu bardzo wiele. Istnieje takie zjawisko, jak "depresja szczytu", czyli obniżony nastrój pomimo tego, że pacjent osiągnął w życiu „wszystko” i niczego mu nie brakuje. Takich osób nie cieszą sukcesy, tłumaczą one sobie, że nie zasłużyły na nie.

Młodość jest wesoła a starość smutna (Czy młodość i związana z nią witalność wykluczają depresję? Czy starość usprawiedliwia smutek i depresje?
Depresja jest równie powszechna wśród osób młodych, jak i starszych. Obie te grupy wiekowe borykają się ze swoimi problemami. Młodzi często są zagubieni, nie mogą odnaleźć się w życiu. 10% dzieci poniżej 10 roku życia ujawnia poważne objawi cierpienia psychicznego, 2% dzieci i 4% młodzieży cierpi na zespoły depresyjne. Depresja u dzieci objawia się inaczej niż u dorosłych; objawami mogą być zaburzenia zachowania, bóle brzucha i głowy, brak apetytu, moczenie się, smutek, izolacja społeczna oraz brak energii.

DEPRESJA - STEREOTYPY

Czy na depresję chorują częściej biedni czy bogaci?
Depresja dotyczy wszystkich warstw społecznych. Chorują na nią w równym stopniu osoby biedne, jak i bogate.

Czy depresja jest nam potrzebna?
Niektórzy psycholodzy sądzą, ze depresja jest sygnałem, że należy zwolnić, nauczyć się odpoczywać, nie nakładać na siebie zbyt wielu obowiązków. Jednak depresja nie jest nam potrzebna, ponieważ oznacza ona cierpienie. Warto wiedzieć, jak walczyć z depresją.

Czy artyści są bardziej podatni na depresję? Czy depresja wiąże się z jakąś szczególną wrażliwością?
Nieregularny tryb życia oraz częste przekraczanie granicy między rzeczywistością i fikcją oraz strach przed byciem gorszym to czynniki, z którymi muszą się mierzyć artyści. Jednak w dzisiejszych czasach taki tryb życia prowadzą nie tylko osoby publiczne.

Żyjemy coraz szybciej, a może warto czasem się zatrzymać i zadbać o sobie - wsiąść do Antydepresyjnego Tramwaju Forum Przeciw Depresji i dowiedzieć się więcej o tej chorobie. Tramwaj wiezie materiały i plakaty edukacyjne. Na jego pokładzie zobaczyć też można było monodramy odgrywane przez absolwentów PWST. Podczas Kampanii Forum Przeciw Depresji przeprowadzono ankietę sprawdzającą świadomość społeczeństwa na temat depresji. Jej wyniki już wkrótce na stronie www.forumprzeciwdepresji.pl